Twórcy ludowi i Przyjaciele Stowarzyszenia, którzy odeszli w ostatnich 12 miesiącach
W dniu, w którym szczególnie wspominamy tych, którzy odeszli, przywołujemy pamięć twórców ludowych oraz osób związanych ze Stowarzyszeniem Twórców Ludowych, których pożegnaliśmy w ciągu ostatniego roku. Pozostają z nami w swojej twórczości, przekazywanej tradycji, wspomnieniach i śladach, jakie pozostawili w życiu naszej społeczności. Cześć Ich Pamięci.
Halina Kukuczka (1962-2025) – koronczarka z Koniakowa, wywodząca się z rodziny o wielopokoleniowych tradycjach koronczarskich. Od 1990 roku należała do Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Była cenioną twórczynią koronki koniakowskiej, której unikatowe prace prezentowała na wystawach, konkursach i targach sztuki ludowej w kraju i za granicą. Swoją wiedzę i umiejętności przekazała córce i wnuczce, kontynuując tym samym rodzinną tradycję.
Henryka Lus (1940–2026) – wybitna wycinankarka łowicka, od 1981 roku członkini Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Swoją przygodę z wycinanką rozpoczęła jako ośmioletnia dziewczynka, a już w wieku 16 lat otrzymała nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki. Przez całe życie pielęgnowała i upowszechniała tradycje wycinankarskie regionu łowickiego, prowadziła warsztaty dla młodego pokolenia, a jej prace trafiły do muzeów w kraju i za granicą. Za swoją działalność twórczą i zasługi dla kultury została uhonorowana licznymi odznaczeniami. W 2016 roku w Łowiczu odsłonięto Gwiozdę Łowicką jej imienia.
Andrzej Ciota (1944-2026) – wieloletni działacz i dyrektor Biura Zarządu Głównego Stowarzyszenia Twórców Ludowych, z którym był związany od 1985 roku. W latach 1993–2009 kierował Biurem ZG STL, przyczyniając się do rozwoju organizacji, popularyzacji kultury ludowej oraz organizacji Targów Sztuki Ludowej w Kazimierzu Dolnym. Był wielkim orędownikiem ochrony praw autorskich twórców ludowych i oddanym przyjacielem środowiska twórczego. Nawet po przejściu na emeryturę aktywnie wspierał działalność Stowarzyszenia, pozostając blisko jego twórców i pracowników.
Edward Pikuła (1946–2026) – twórca ludowy z Krasnegostawu, specjalizujący się w hafcie krzyżykowym i płaskim, a także wykonawca tradycyjnych ozdób choinkowych. Od 1997 roku należał do Stowarzyszenia Twórców Ludowych, pełniąc funkcję jego wiceprezesa, a także przez wiele lat kierował Klubem Twórców Ludowych w Krasnymstawie. Swoją pasję dzielił z żoną Lucyną, z którą wspólnie pielęgnował i popularyzował tradycje twórczości ludowej. Był laureatem licznych konkursów, prowadził warsztaty i prezentował swoje prace na wystawach. Za działalność twórczą i społeczną został uhonorowany m.in. Brązowym Krzyżem Zasługi.
Ludgarda Sieńko (1941–2026) – wybitna podlaska tkaczka z Nowokolna, specjalizująca się w tradycyjnej technice tkania dwuosnowowego, do Stowarzyszenia Twórców Ludowych należała od 1985 roku. W swoich tkaninach przedstawiała sceny z życia dawnej wsi i ludowe zwyczaje, zachwycając wysokim poziomem artystycznym, kompozycją i kolorystyką. Była cenioną propagatorką tej unikatowej, zanikającej techniki, prowadziła warsztaty i prezentowała swoje prace w kraju oraz za granicą. W 2023 roku została uhonorowana Nagrodą im. Oskara Kolberga za zasługi dla kultury ludowej.
Maciej Ćwierzyk (1944–2026) – rzeźbiarz ludowy, pochodzący z górskich terenów, a od 1969 roku związany z Poznaniem. Do Stowarzyszenia Twórców Ludowych należał od 1981 roku, a w latach 2003–2007 pełnił funkcję prezesa Oddziału Wielkopolskiego STL. Jego prace prezentowane były na wystawach i konkursach w kraju i za granicą, a wiele z nich trafiło do kolekcji muzealnych i prywatnych. Do końca życia pozostał aktywnym twórcą, pozostawiając bogaty dorobek dokumentujący jego wieloletnią działalność artystyczną.
Wanda Czubernatowa (1938–2026) – poetka ludowa, działaczka kultury i członkini Stowarzyszenia Twórców Ludowych, związana z Rabą Wyżną. Nazywana „góralską Safoną”, tworzyła poezję w gwarze i języku literackim, wydała kilkanaście tomików wierszy, publikowanych także w antologiach i czasopismach. Jej twórczość i charakterystyczne poczucie humoru cenili m.in. ks. prof. Józef Tischner, z którym łączyła ją przyjaźń i którego wypowiedzi często nawiązywały do jej poezji. Była laureatką wielu nagród, w tym Nagrody im. Oskara Kolberga za całokształt twórczości oraz Nagrody Literackiej im. Jana Pocka. Współtworzyła kabaret „Truteń” i na trwałe zapisała się w historii kultury ludowej Podhala.
Jarosław Rodak (1947–2026) – uznany garncarz i rzeźbiarz ceramiczny z Rędocina, przez ponad 40 lat kontynuujący rodzinne tradycje ceramiczne. Specjalizował się w tradycyjnym garncarstwie, nawiązującym do ceramiki iłżeckiej, oraz rzeźbie figuralnej, tworząc m.in. świątki i kapliczki. Wspólnie z żoną Barbarą prowadził pracownię garncarską, w której organizował pokazy i warsztaty, a swoje prace prezentował na targach i kiermaszach sztuki ludowej w całej Polsce. W 2004 roku otrzymał Nagrodę im. Oskara Kolberga za zasługi dla kultury ludowej. Przez lata był stałym uczestnikiem Targów Sztuki Ludowej w Kazimierzu Dolnym, gdzie można go było spotkać przy kazimierskiej studni.
Józef Hulka (1926–2026) – wybitny rzeźbiarz i malarz ludowy z Łękawicy na Żywiecczyźnie. W swojej twórczości podejmował przede wszystkim tematykę sakralną, tworząc drewniane rzeźby, szopki i maski obrzędowe, a także obrazy na szkle przedstawiające sceny religijne i życie mieszkańców regionu. W 1992 roku wspólnie z żoną otrzymał Nagrodę im. Oskara Kolberga za zasługi dla kultury ludowej, a w 2026 roku został uhonorowany Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Był ważną postacią życia kulturalnego Żywiecczyzny i strażnikiem jej tradycji.
Janina Boroś (1930–2026) – twórczyni ludowa z Krasnegostawu, przez ponad pół wieku związana z plastyką obrzędową i zdobniczą oraz poezją. Wykonywała pisanki, palmy wielkanocne, wycinanki i ozdoby choinkowe, kontynuując tradycje rodzinne przejęte od matki. W 2025 roku została laureatką Nagrody im. Oskara Kolberga „Za zasługi dla kultury ludowej”. Swoją twórczością i zaangażowaniem na trwałe wpisała się w dziedzictwo kulturowe Krasnegostawu i środowiska twórców ludowych. Członkini Stowarzyszenia Twórców Ludowych od 1997 roku.
Jan Sepioło (1956–2026) – twórca ludowy i rzeźbiarz w drewnie ze Starachowic, członek Stowarzyszenia Twórców Ludowych od 2022 roku. W swojej twórczości podejmował przede wszystkim tematykę sakralną, rzeźbił także koniki i inne zwierzęta. Swoje prace prezentował m.in. podczas Targów Sztuki Ludowej w Kazimierzu Dolnym oraz Dymarek Świętokrzyskich. Zapamiętamy Go jako człowieka pogodnego, życzliwego i skromnego.
Zygmunt Kędzierski (1949-2026) – wybitny twórca ludowy, rzeźbiarz i malarz na szkle, członek Stowarzyszenia Twórców Ludowych od 1996 roku. W swojej twórczości pielęgnował tradycje Borów Tucholskich, a jego prace trafiły do zbiorów muzealnych i kolekcji prywatnych w kraju i za granicą. Wieloletni prezes Oddziału Bydgosko-Toruńskiego STL i członek Zarządu Głównego, zasłużony popularyzator sztuki ludowej oraz wychowawca młodych twórców, uhonorowany m.in. Złotym Krzyżem Zasługi i Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”.
Zdjęcia: Archiwum STL; Archiwum PMKL/A. Sierko-Szymańska; Warsztaty Kultury w Lublinie