Kultura ludowa, kultura miejska i niematerialne dziedzictwo kulturowe Polski. Czas na nową ustawę
Celem konferencji jest rozpoczęcie parlamentarnej i środowiskowej debaty nad potrzebą opracowania pierwszej w Polsce kompleksowej ustawy o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego, uwzględniającej dorobek, doświadczenie i potrzeby szeroko rozumianego środowiska depozytariuszy dziedzictwa niematerialnego, w tym twórców kultury ludowej, kultury miejskiej oraz innych społeczności, których tożsamość zakorzeniona jest w praktykach przekazywanych z pokolenia na pokolenie. Kontekstem konferencji jest 15-lecie wdrażania w Polsce Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 roku, którą Polska ratyfikowała w 2011 roku, a także obchody Międzynarodowego Dnia Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego, ustanowionego przez UNESCO (17 października).
Konferencja ma stworzyć okazję do dialogu pomiędzy środowiskami twórczymi i depozytariuszami dziedzictwa niematerialnego, ekspertami, przedstawicielami administracji publicznej oraz parlamentarzystami na temat kierunków niezbędnych zmian legislacyjnych i działań strategicznych odpowiadających współczesnym wyzwaniom ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
Szczególne miejsce w tej dyskusji zajmuje dorobek i doświadczenie Stowarzyszenia Twórców Ludowych, które od 1968 r. reprezentuje twórców ludowych z całej Polski, wspiera kontynuację tradycji oraz realizuje cele zgodne z Konwencją UNESCO z 2003 r. poprzez identyfikację, ochronę i promocję depozytariuszy niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Jest także oficjalną organizacją doradczą akredytowaną przy Konwencji UNESCO z 2003 roku.
Konferencja ma przyczynić się do wypracowania rekomendacji dla dalszych prac legislacyjnych, prowadzących do stworzenia systemu ochrony żywego dziedzictwa jako dobra wspólnego wszystkich obywateli RP oraz ważnego elementu rozwoju społecznego i kulturowego państwa.
Spotkania konsultacyjne online poprzedzające konferencję w Sejmie
Chcemy, aby w tej debacie wyraźnie wybrzmiał głos twórców ludowych i środowisk, które na co dzień zajmują się ochroną, praktykowaniem i przekazywaniem dziedzictwa niematerialnego. Dlatego przed konferencją zapraszamy przedstawicieli organizacji pozarządowych, instytucji kultury, środowisk naukowych, zrzeszeń oraz wszystkich zainteresowanych tematem na krótkie spotkania informacyjne online.
Udział w spotkaniu wymaga wcześniejszego zgłoszenia. Formularz zgłoszeniowy na spotkanie online: forms.gle/qHwjEFgkYSF8NUxU7
Data: 2 listopada 2026
Miejsce: Sala Kolumnowa, budynek Sejmu RP
Czas trwania: 12.00—16.30
Obowiązuje rejestracja przez formularz (do dnia 23.10.2026 r. ): forms.gle/fQvb3TPW3uNgv9Es7
Liczba miejsc jest ograniczona. O udziale decyduje kolejność zgłoszeń.
Program konferencji
12.00—12.30
Powitanie uczestników, poczęstunek i otwarcie wystawy twórczości ludowej, koncert
12.30—13.00
Uroczyste otwarcie konferencji:
• Monika Wielichowska, Wicemarszałkini Sejmu
• Małgorzata Kidawa-Błońska, Marszałkini Senatu
• Marta Cienkowska, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego,
• Małgorzata Gromadzka, Sekretarz Stanu w Ministerstwie Rolnictwa i Rozwoju Wsi
• Waldemar Majcher, Prezes Stowarzyszenia Twórców Ludowych
• Iga Fedak, Prezeska Forum Muzyki Tradycyjnej
• Prof. dr hab. Zygmunt Lalak, Prorektor ds. Badań Uniwersytetu Warszawskiego
• Dr hab. Alicja Jagielska-Burduk, prof. UO, Sekretarz Generalna Polskiego Komitetu ds. UNESCO
13.00—13.45
Część 1: Dlaczego Polska potrzebuje ustawy o ochronie niematerialnego dziedzictwa kulturowego?
Celem tej części jest przedstawienie diagnozy obecnego systemu ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz najważniejszych założeń i kluczowych zagadnień przyszłej ustawy, stanowiących punkt wyjścia do debaty parlamentarnej.
• dr hab. Hanna Schreiber, prof. Uniwersytetu Warszawskiego, kierowniczka Katedry UNESCO ds. publicznych i globalnych procesów zarządzania niematerialnym dziedzictwem kulturowym, Wydział Nauk Politycznych i Studiów Międzynarodowych UW
• Magdalena Cięciwa – twórczyni ludowa, Zarząd Główny Stowarzyszenia Twórców Ludowych
• Jan Młynarski – muzyk, Warszawskie Combo Taneczne, Zespół ds. niematerialnego dziedzictwa kulturowego Warszawy
13.45—14.00 przerwa
14.00—16.25
Część 2: Debata w dwóch rozmowach.
Na jakich fundamentach powinniśmy zbudować systemową ochronę niematerialnego dziedzictwa kulturowego w Polsce?
Debata poświęcona będzie zasadom i rozwiązaniom, które pozwolą przejść od identyfikowania żywego dziedzictwa do trwałego, systemowego i stabilnego wspierania jego praktykowania, przekazywania i rozwoju. Uczestnicy porozmawiają o roli depozytariuszy w podejmowaniu decyzji, odpowiedzialności państwa i instytucji oraz o warunkach skutecznej ochrony. Wspólny temat zostanie podjęty w dwóch panelach (rozmowach).
14.00—14.45
Rozmowa 1
Prowadzący: Józef Szopiński, Polskie Radio Lublin
Uczestnicy rozmowy:
• dr Arkadiusz Jełowicki – p.o. Przewodniczącego Rady ds. niematerialnego dziedzictwa kulturowego przy MKiDN i członek Rady Naukowej Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi
• Michał Krasucki – p.o. Dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa
• Filip Majerowski – Wiceprezes Forum Muzyki Tradycyjnej
• Magdalena Paluch–Wojtas – Naczelniczka Wydziału Strategii i Analiz, Departament Strategii Kultury i Mediów MKiDN
14.45—15.15
Otwarta rozmowa z uczestnikami konferencji
15.15—16.00
Rozmowa 2
Prowadzący: Józef Szopiński, Polskie Radio Lublin
Uczestnicy rozmowy:
• Piotr Mentel – Członek Zarządu Głównego Stowarzyszenia Twórców Ludowych
• dr Artur Jóźwik – Dyrektor Biura Kultury m.st. Warszawy
• Joanna Szymajda – Dyrektorka Narodowego Instytutu Muzyki i Tańca
• Agata Kurdziel – Zastępca Dyrektora w Departamencie Ochrony Zabytków MKiDN
16.00—16.25
Otwarta rozmowa z uczestnikami konferencji
16.25—16.30
Podsumowanie i zamknięcie konferencji
16.30 — 17.00
Poczęstunek pożegnalny
17.00 — 18.00
Zwiedzanie Sejmu z przewodnikiem dla chętnych, wcześniej zarejestrowanych osób
Do pobrania:
Program konferencji (PDF)
Zaproszenie – spotkania informacyjne (PDF)
Masz pytania?
W sprawach dotyczących konferencji i zgłoszenia udziału prosimy o kontakt ze Stowarzyszeniem Twórców Ludowych: konferencja@zgstl.pl, tel. 698 773 774 (Piotr Mentel)
