Paweł Winiarski urodził się w 1939 roku. Kowalstwa uczył się praktycznie od dziecka, a szacunek do tego rzemiosła wpajał mu ojciec. To w jego kuźni artysta przeszedł wszystkie szczeble kowalskiego zawodu – od ucznia, przez czeladnika, do mistrza. Ojciec w latach 20. XX wieku pracował u kowala w Radomiu następnie w wojskowej kuźni w Mińsku Mazowieckim, w Podoficerskiej Szkole Podkuwaczy Zawodowych obsługującej kawalerię, gdzie był bardzo ceniony. Powrócił jednak w rodzinne strony i założył własną kuźnię we wsi Błaziny Dolne. Kilkanaście lat pracowali razem z ojcem jako kowale w Zakładach Górniczo-Hutniczych w Zębcu, jednocześnie prowadzili własną kuźnię wykonując ozdobne okucia, klamki, zamki bramy czy balustrady. Na dyszlach można było rozpoznać ich charakterystyczne zdobienie tak zwanym „furmanikiem” o zoomorficznych kształtach konia, psa czy ptaka.
Artyzm prac Pawła Winiarskiego tkwi w wykuwaniu misternych form z żelaza i kształtowaniu ich według własnego projektu.Twórca wykonuje dobrze dopracowane i odkute wyroby w postaci krzyży, podstaw pod paschał, lichtarze, świeczniki, kandelabry, kraty i in. Jego wyroby można oglądać np. w lokalnych kościołach m.in.: kościół w Kunowie, w kapliczce na zamku w Iłży czy też w Muzeum Regionalnym w Iłży. Prace Pawła Winiarskiego: krzyże, świeczniki znajdują się na cmentarzu iłżeckim a piękne bramy i ogrodzenia w Iłży oraz okolicznych miejscowościach i na terenie całej Polski. Na zamówienie wykonuje też różne przedmioty z żelaza: krzesła, łóżka, ławki, ozdoby kominkowe, zawiasy itp. Do dekoracji wykorzystuje motywy roślinne głównie w ogrodzeniach i kratach takie jak: sercowate listki, rozety, róże, tulipany i geometryczne. Przy dekoracji krzyży zwraca uwagę na ukształtowanie ramion, formowanie promieni otaczających środek krzyża. Małe elementy jak np. zawiasy mają kształty grota, strzały, serca zwykle bardzo bogato zdobi końcówkę rozcinając i odnogi skręcając lub wywijając na zewnątrz a powierzchnie pokrywa ornamentem.
Nagradzane w konkursach prace znajdują się m.in. w Muzeum Regionalnym w Iłży, Muzeum Wsi Radomskiej czy Muzeum Wsi Kieleckiej. Wyroby Winiarskiego są cenione szczególnie za harmonijne łączenie walorów artystycznych z użytkowymi. Każdą pracę charakteryzuje finezja, perfekcyjnie wykonanie i lekkość. Pomysły przychodzą do niego w nocy, potem je rozrysowuje, ale nieraz podczas kucia projekt poddaje jeszcze weryfikacji.
Od 1995 roku jest stałym uczestnikiem Jarmarku Sztuki Ludowej organizowanym przez TOiPZG w Iłży. Pomimo wieku wciąż jest aktywny twórczo. Niestety nie znalazł następców w swoim fachu.
Nagrody i odznaczenia:
- Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury”, 1991;
- Nagroda im. Oskara Kolberga, 2005;
- Medal „Pro Mazovia”, 2025.
- Medal „Zasłużony dla Ziemi Iłżeckiej”, 2025.
Konkursy:
- „Krajobrazy kultury miast i wsi ziemi radomskiej”, 1977, I nagroda;
- Konkurs PAX „Regionalna sztuka sakralna”, 1977, I nagroda;
- Ogólnopolskie Biennale Kowalstwa Ludowego, wielokrotny laureat I nagrody;
- Biennale Kowalstwa Ludowego Muzeum Wsi Radomskiej, II nagroda;
- Konkurs „A to Polska właśnie”, STL, nagroda;
- Konkurs Twórców Ludowych i Rękodzielników, Iłża, 2025, nagroda specjalna.
Bibliografia i źródła:
- Górska Justyna, Paweł Winiarski, https://www.nagrodakolberg.pl/laureaci-pawel_winiarski.
- Materiały i dokumenty zgromadzone w teczce osobowej twórcy, Archiwum STL w Lublinie.
Zdjęcie profilowe, fot. Damian Fużyński
