Oddział Zamojski

Rok powstania: 1975
Liczba twórców w oddziale: 16
Prezes: Piotr Lewusz
Opiekun:
Siedziba: Zamojski Dom Kultury, ul. Partyzantów 13, 22-400 Zamość , tel. (84) 639-20-21
Kontakt:

Opis działalności:

Działalność twórców ludowych Ziemi Zamojskiej sięga 1968 r. Wtedy to powstał Klub Twórców Ludowych, nad którym patronat objęła Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna, Muzeum Ziemi Zamojskiej a potem Powiatowy Dom Kultury.

Na czele Klubu stanęli: Jan Główka-Król z Nielisza, Marcin Sowa z Sułowca i Władysław Sitkowski ze Zwierzyńca. Skupiali się tu chętni do działania twórcy ludowi. Klub rozwijał się i pełnił ważną funkcję. 19 grudnia 1975 r. przekształcił się w Oddział STL z siedzibą w Wojewódzkim Domu Kultury,
a pierwszym prezesem został zasłużony działacz Jan Główka-Król z Nielisza.

Powstanie Oddziału nie było wydarzeniem przypadkowym, było ono świadomie przygotowane przez samych twórców ludowych jak i instytucje, które wcześniej objęły nad nim mecenat.

Jak pisał Władysław Sitkowski: „Tu, na Ziemi Zamojskiej kultura ludowa miała większe szanse przetrwania ze względu na swoje położenie geograficzne i gospodarcze. Zachowały się stare obyczaje i obrzędy, bogata sztuka plastyczna, ubiory, architektura i sprzęty codziennego użytku. Folklor przetrwał również w muzyce i pieśni, w chłopskiej twórczości pisanej. Należało ochronić przeszłość dla teraźniejszości jak i dla przyszłości. Procesy kulturowe zachodzące w środowiskach wiejskich stanowią ważne dziedzictwo narodowe. Jest to swoista skarbnica, z której czerpią najwybitniejsi twórcy”.

W okresie 30-letniej działalności Oddzialu odbyło się 7 zjazdów, a prezesami byli: Jan Główka-Król, Władysław Sitkowski, Władysław Koczot.

W swoich najlepszych czasach do Zamojskiego Oddziału STL należało blisko 50 twórców ludowych.

W roku 1987 pracowały 3 sekcje : pisarska (15 osób), plastyczna (21 osób reprezentowana przez przez 11- osób plastyka obrzędowa, 3 osoby – garncarstwo, 3 osoby – rezźba, lutnictwo – 1 osoba, malarstwo – 3 osoby) i sekcja folkloru (11 śpiewaków-solistów, 3 zespoły i 3 kapele).

W późniejszych latach liczba osób malała.

Oddział organizował lub współorganizował wiele przedsięwzięć związanych ze sztuką i literaturą ludową m.in. Konkurs literacki im. Stanisłąwa Buczyńskiego, Konkurs literacki pt. „Zwyczaje i obrzędy wiejskie na wesoło” oraz „Moja Wigilia”. Działalnośc wydawnicza – tomiki indywidualne (Władysław Sitkowski, Alfreda Magdziak, Kazimiera Wiśniewska, Marian Karczmarczyk, Janina Radomska, Franciszka Ogonowska, Roman Grabias, Wacław Daruk), a także antologie poezji religijnej „Ziarna wiecznej nadziei oraz „Drzewo życia” gdzie opublikowane zostały utwory 30 ludowych pisarzy Zamojszczyzny (wstęp opracował dr Donat Niewiadosmki). Twórcy z Oddziału Zamojskiego otrzymali również znaczące nagrody ogólnopolskie chociażby  Nagrodę im. Oskara Kolberga – zasłużony dla kultury ludowej (Jan Król – 1997, Władysław Sitkowski – 1998, Kazimiera Wiśniewska – 1999, Alfreda Magdziak – 2001, Władysław Koczot – 2004, Marian Karczmarczyk – 2005 czy w ostatnich latach Florianna Kiszczak z Radzięcina – 2023)

Jedną z najważniejszych postaci w dziejach Oddziału był Władysław Sitkowski – twórca ludowy, działacz i wieloletni prezes Oddziału, a w latach 1991–1993 także prezes Zarządu Głównego STL. To właśnie jego zaangażowanie i troska o zachowanie dziedzictwa kulturowego Zamojszczyzny na trwałe zapisały się w historii Oddziału.

Oddział swoim obszarem działania obejmuje powiat zamojski, biłgorajski, hrubieszowski i tomaszowski, a instytucją patronacką Oddziału jest Zamojski Dom Kultury, wokół którego ogniskuje się jego działalność.

(red. Krzysztof Butryn)